De transformatie van bezit naar gebruik

Het zijn interessante tijden. De veelbesproken crisisjaren zijn weer achter de rug maar dat wil niet zeggen dat alles weer bij het oude is. Instituten als V&D die omvallen, winkelstraten met steeds meer leegstaande panden, de lokale boekhandel in mijn woonplaats die gedwongen moet sluiten terwijl bol.com het drukker dan ooit heeft. Ja, tijden veranderen. Zeker nu moet je als onderneming relevant zien te blijven en zul je genoeg toegevoegde waarde moeten blijven leveren.

Maar dat is niets nieuws, dit alles lezen we dagelijks in de kra… eh online dus. Juist ja.

Transformatie

Ik wil er één ontwikkeling uitpikken die me opvalt in deze tijd en dat is een transformatie van bezit naar gebruik. In plaats van dingen te bezitten gaan we meer toe naar maatschappelijke modellen waarin we zaken huren of lenen. Dit is momenteel op heel veel gebieden zichtbaar.

Neem bijvoorbeeld gereedschap. Even los van het feit dat ik een slechte klusser ben maar bepaald algemeen gereedschap heb ik zelf, zoals een boormachine, zaag, schroevendraaiers en nog wat spullen die ik meermaals per jaar gebruik. Maar er is zat gereedschap wat je slechts eens in de 2 jaar een keer gebruikt, vrij zonde om dat zelf aan te schaffen. Dat kun je beter huren bij bedrijven als Sijperda Verhuur. Veel efficiënter natuurlijk. Waarom zou je iets aanschaffen wat 99% van de tijd in een gereedschapskist ligt. Het kost geld in aanschaf, ruimte qua opslag en tijd en energie voor een stukje onderhoud.

Maar het kan ook minder professioneel. Apps als Peerby zijn erop ingericht om spullen in je eigen buurt beschikbaar te kunnen stellen. Als iemand een hogedrukreiniger nodig heeft en jij hebt toevallig toch zo'n ding in de garage staan, waarom zou je deze dan niet gratis uitlenen? Als jij de volgende keer weer een ladder nodig hebt kun je dit ook weer via Peerby in je eigen buurt vinden. Prachtig concept! Tenminste, zolang je (zoals in mijn geval) niet gelijk tegen me begint te schelden als ik niet binnen een kwartier reageer op het verzoek of iemand mijn hogedrukspuit mocht lenen. Iedereen moet natuurlijk wel een beetje sociaal blijven als uitleenmodellen willen werken. ;-)

Personeel

Qua personele bezetting bij bedrijven zie je dit ook. Het aantal ZZP'ers groeit. Ik denk zelfs dat we in een niet al te verre toekomst helemaal niet meer iets kennen als 'vast personeel'. Je huurt on-demand vakmensen in voor de werkzaamheden die op dat moment relevant zijn en gedaan moeten worden. Bij Freez.it hebben we een vaste kern medewerkers met daarom heen een flexibele schil van vakmensen die ons ondersteunen. Maar misschien ziet dit er over 10 jaar wel heel anders uit en 'bezitten' (raar woord in deze context) wij helemaal geen eigen personeel meer.

Nieuwe verdienmodellen

Waarom kunnen bedrijven als Uber en AirBnB zo snel en succesvol groeien? Omdat ze geen eigen bezittingen hebben. Ze 'gebruiken' auto's en vastgoed van anderen om daar zelf succesvol mee te zijn. Dit creëert voor hen natuurlijk een gigantische flexibliteit met weinig risico's. Hun organisaties zijn enorm schaalbaar omdat de kosten veel minder voor de baten uitgaan dan bij reguliere bedrijven. Zij hoeven niet eerst te investeren in een groot wagenpark of dure hotelpanden. Nee, hun 'assets' waarmee ze geld verdienen bestaan al. Die auto's rijden al rond, die panden waar mensen kamers verhuren staan er al. Dit in combinatie met een zeer transparant waarderingssysteem en goede digitale tools maakt dat hun diensten erg goed werken. Ik heb zelf meermaals in het buitenland via Airbnb overnacht en het concept werkt erg goed. Dit zijn weer typische voorbeelden die stroken bij de titel van dit blog: de transformatie van bezit naar gebruik.

En in de ICT?

Dan komen we op ons vakgebied: de ICT. Ook daar zie je deze verschuiving heel sterk. Nog niet zo lang geleden had je als ondernemer maar één (en dus feitelijk geen) keus: je moest zelf investeren in eigen hardware en software. Eigen servers, eigen opslag, eigen backupapparatuur enzovoorts. En wou je vaste telefonie? Dan kocht je een prijzige telefooncentrale van 8000 euro.

Met de verschuiving naar cloud computing is dit tegenwoordig echter veel minder. Ook hier zie je steeds meer dat bedrijven (willen) gaan betalen voor gebruik en niet voor bezit. Ik schreef hier eerder al een blog over, over de verschillen. Het grootste voordeel heeft niet eens met kosten te maken (linksom of rechtsom scheelt het vaak niet zoveel, een eigen oplossing die je afschrijft of een vergelijkbare dienst die je jarenlang afneemt). Het grootste verschil zit in de flexibiliteit. Weet jij hoe je bedrijf er over 3 jaar uitziet? Ik niet. Toch moeten we vaak keuzes maken binnen onze organisaties die over meerdere jaren invloed hebben. Natuurlijk kan ik wel een inschatting maken op basis van wat ik weet en wat ik verwacht maar het blijft een schatting.

Waarom schaalbaar vaak beter is

Stel, ik koop die telefooncentrale van 8000 euro, want daarmee kan ik wel 12 gelijktijdige gesprekken aannemen. Lekker op de groei gekocht. Maar misschien gaan de zaken wel minder dan verwacht over 3 jaar en heb je al genoeg aan 4 gelijktijdige gesprekken. Of andersom: je groeit harder dan verwacht en die 12 gelijktijdige gesprekken blijken er (veel) te weinig. In beide gevallen heb je dus geen ideale oplossing gekozen. Of je hebt teveel betaald of je oplossing van toen is al snel niet meer toereikend waardoor je wederom moet investeren. Als je in geval van je telefonie nu de keuze had gemaakt om niet een oplossing te bezitten maar een oplossing te gebruiken (zoals bijvoorbeeld Freez.it VoIP), dan had je een oplossing gehad die schaalbaar is en precies mee schaalt met jouw behoefte. Heb je 3 medewerkers, dan betaal je voor 3 aansluitingen. Heb je er volgende maand 6, dan betaal je dan voor 6. Heb je over een jaar 22 gebruiker, dan betaal je voor 22. Krimpt je markt weer en moet je 8 mensen ontslaan, dan betaal je vanaf dat moment nog maar voor de 14 resterende medewerkers. Je betaalt dus nooit teveel. Dit, mits je natuurlijk wel gekozen hebt voor een aanbieder en oplossing waarbij je abonnement altijd flexibel per maand is aan te passen, zoals bij Freez.it. Als je vastzit aan een langjarig contract, dan heb je uiteraard nog steeds niets aan dit verhaal en kun je even goed zelf de oplossing aanschaffen.

Bij e-mail kan dit ook

Of neem als voorbeeld je e-mailvoorziening. Vroeger kocht je een dure Microsoft Exchange oplossing. Je had krachtige hardware nodig, prijzige gebruikerslicenties en de nodige beheerkosten elk jaar. Tegenwoordig doe je dat lekker via een dienst als Office 365 van Freez.it. Voor een paar euro per gebruiker per maand ben je klaar en je kunt zelfs per maand het aantal gebruikers op- of neerschalen. Ook hier geldt: je betaalt nooit teveel en je bent enorm flexibel. Hoeveel of hoe weinig medewerkeres je ook gebruik laat maken: je weet dat de oplossing altijd precies passend is.

Besteed standaard functionaliteit uit

De verschuiving van betalen voor bezit naar betalen voor gebruik is in ieder geval één van de meest zichtbare veranderingen in de ICT. Dat wil niet zeggen dat bezit altijd slechter is, zeker niet. Er zijn veel situaties waarin een eigen oplossing toch een betere oplossing is, met name als er sprake is van specifiek maatwerk. Feit is echter ook dat veel functionaliteit die ondernemers dagelijks gebruiken vaak erg vergelijkbaar van aard is. En in zo'n situatie is het vaak verstandig om dit vooral uit te besteden en niet zelf alles aan te schaffen.

Door Wouter op maandag 11 januari 2016