Digitaal minimalisme

Je zou verwachten dat ik als IT ondernemer enorm veel digitale hulpmiddelen gebruik in mijn zakelijke en privéleven. Dat is tot op zekere hoogte ook zo, echter heb ik in de afgelopen maanden diverse aanpassingen doorgevoerd. Ik wil je als lezer meenemen in dit traject.

Het begon ooit met de mobiele telefoon. Ik ben nu 39 en weet nog dat ik rond mijn 19e m'n eerste mobiele telefoon kreeg. Zo'n Nokia waarmee je kon bellen en sms'en, die een week mee ging op de accu en waar je snake op kon spelen. Een heel functioneel apparaat met enkele duidelijk kerntaken: bellen, sms'en en dus soms een paar minuten een simpel spelletje spelen. So far, so good. Fast forward naar het heden, 20 jaar later. De smartphone is niet meer weg te denken, ik loop met een belachelijk dure iPhone rond en het is ontegenzeggelijk waar dat dit slimme krachtige apparaat (100.000 keer meer rekenprestaties dan de vluchtcomputer van Apollo 11, de eerste maanmissie!) veel goeds heeft gebracht. Navigeren in onbekende steden, bankieren via slimme apps, e-mailen, Formule 1 kijken in het buitenland via de Ziggo app, prachtige vakantiefoto's maken met de ingebouwde camera... het is verbazingwekkend waar we zijn gekomen.

De verslavende werking van de smartphone

Maar de keerzijde is er ook. En die keerzijde is in mijn ogen de verslavende werking van de smartphone. Als je bijvoorbeeld langs een bushalte rijdt, dan zie je het al. Het merendeel van de wachtenden staat naar beneden te staren, naar dat kleine schermpje.

En dat is maar één voorbeeld waar het excessieve smartphonegebruik opvalt. Appbouwers en social media bedrijven maken gretig gebruik van de verslavende werking van hun platformen. Niemand kan die 'ping' of dat icoontje wat aangeeft dat er nieuwe reacties zijn weerstaan. Het is een soort van virtuele drugs geworden, met de Facebooks en Twitters van deze wereld als dealers. En dat heeft een keerzijde. We zijn waarschijnlijk de eerste generatie in de geschiedenis van de mensheid die zich nooit één moment hoeft te vervelen. Er is op elk moment een overvloed van afleiding beschikbaar via die smartphone. En dat klinkt ideaal maar het is meermaals bewezen dat verveling soms juist goed is. Ons brein heeft soms rust nodig, moet soms even volledig worden afgesloten van prikkels en verveling is vaak juist een uitstekend moment om diep na te denken.

En nee, ik was zelf ook zeker niet heilig. Ik geef gelijk toe dat ik regelmatig te veel bezig was met mijn iPhone. Een paar favoriete websites (te) vaak checken op nieuwtjes, de nieuwsmedia in de gaten houden, koersen van cryptocurrency checken, (te) vaak mijn twitterfeed refreshen. Ik wist dat ik er teveel mee bezig was maar het valt niet mee om gewoontes te doorbreken. Ik ben begonnen met een screentime waarschuwing. Een functie die tegenwoordig zit ingebouwd in het Apple iOS besturingssysteem, die bijhoudt hoeveel je bezig bent op je telefoon en daar rapportages van geeft. Je kunt ook instellen dat je na een maximale tijd automatisch een melding krijgt. Dit leek ideaal maar het bleek te gemakkelijk om die waarschuwingen gewoon snel weg te klikken. Dit had uiteindelijk geen gedragsverandering tot gevolg.

Ik wou er echter wel iets aan doen en kwam toen uit bij het boek 'Digitaal Minimalisme' van Cal Newport. Hij biedt in zijn boek een praktische methode aan om je online tijd radicaal terug te brengen. Het gaat erom technologie doelbewust te gebruiken, alleen voor de doelstellingen die je vooraf hebt gedefinieerd. Het heeft mij in ieder geval aangezet tot enkele drastische maatregelen. Nee, ik ben niet teruggegaan naar die oude Nokia 'dumbphone' :), al heb ik dat wel even overwogen. Echter, die smartphone kent zoals gezegd ook absoluut positieve kanten die in mijn dagelijks leven zeker meerwaarde bieden. Ik noemde net al zaken als het maken van foto's, het navigeren, online bankieren enzovoorts. Die zaken wil ik niet missen. Maar mijn grootste inzicht was om die smartphone niet als 'entertainmentdevice' te zien maar als nuttig gereedschap. Alle niet zinvolle entertainmentzaken (zoals social media, YouTube, nieuws apps en websites...) heb ik verwijderd of geblokkeerd. Zo heb ik de twitter en YouTube app verwijderd en heb ik voor een paar euro een slimme filtering app gekocht in de appstore: 1Blocker X. Hiermee kun je veel blokkeren via vooraf aangemaakte profielen. Je kunt echter ook je eigen websites toevoegen om te blokkeren.

Minder consumeren, meer produceren (of leren)

Gevolg van dit alles is dat ik nog steeds prima toegang zou kunnen krijgen tot deze websites of social media diensten. Echter, niet meer via mijn smartphone. Ik moet er nu mijn laptop voor uit de tas halen. En die drempel is, zij het niet hoog, net hoog genoeg om ervoor te zorgen dat ik dat vaak niet doe. Resultaat is dat ik ineens amper nog met die telefoon bezig ben. Ik heb ineens veel meer tijd 'over', tijd die ik automatisch weer aan andere dingen besteed. Want verveling blijft vervelend, dus ga je automatisch op zoek naar zaken om die tijd aan te besteden. Ik lees bijvoorbeeld veel meer (ja, van die ouderwetse boeken :)) maar ik merk ook dat ik meer rust in m'n hoofd heb. Het leidt ook tot meer ideeën en creativiteit. Ja, die extra 'thinking time' leidt echt tot nieuwe inzichten en inspiratie. En doordat ik veel minder naar de nieuwsmedia kijk en luister, krijg ik ook veel minder daarvan mee. Is dat erg? Nee, want het merendeel van het mainstream nieuws is toch negatief. En een bombardement van slecht nieuws leidt toch onbewust tot een verminderd humeur. Het is geen desinteresse voor wat er in de wereld gebeurt maar het is zelfbescherming. Ik hoef niet alles te weten. Het meeste nieuws is niet eens van toepassing op mij, mijn omgeving of ons bedrijf dus dan heeft het ook weinig zin je er druk over te maken. En als het echt belangrijk of groot nieuws is, dan krijg je dat uiteindelijk toch altijd wel via andere wegen te horen. Vroeger was ik binnen een kwartier op de hoogte maar recent hoorde ik pas dagen later dat Mugabe was overleden, om maar een concreet voorbeeld te noemen. Uiteindelijk is het ook nergens voor nodig om zoiets per direct te moeten weten.

Verbrand je tijd dus niet door excessief te consumeren maar gebruik die vrijgekomen tijd om te produceren of te leren. Ik kan het iedereen aanraden.

Door Wouter op maandag 30 september 2019